Fortify Rights အစီရင်ခံစာတွင် မလေးရှား ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များအပေါ် စနစ်တကျ အလွဲအသုံးချမှုများ ဖော်ထုတ်

နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း Fortify Rights က ထုတ်ပြန်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အစီရင်ခံစာအသစ်တစ်ခုတွင် မလေးရှားတွင် နေထိုင်နေသော ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များအပေါ် အလွဲအသုံးချမှုများ၊ အကြောင်းမဲ့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုများနှင့် မလူသားဆန်သော ဆက်ဆံမှုများ စနစ်တကျ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များအကြား စိုးရိမ်မှုများ ပိုမိုမြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။

ရိုဟင်ဂျာများသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်တပ်၏ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးလာရသည့် နိုင်ငံမဲ့ မွတ်စလင် လူနည်းစုဖြစ်ပြီး ယင်းအကြမ်းဖက်မှုများကို ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၏ လက္ခဏာများပါဝင်ကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် စစ်တပ်၏ အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားမှုများအပြီးတွင် ရိုဟင်ဂျာ ၇ သိန်းကျော် သည် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး အများစုမှာ ကော့စ်ဘဇား (Cox’s Bazar) ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်နေကြသည်။

အချို့ကတော့ လုံခြုံရေးရှာဖွေရန် ဘင်္ဂလားပင်လယ်နှင့် အန်ဒမန်ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ အန္တရာယ်များသော ပင်လယ်ခရီးများကို ဆောင်ရွက်ပြီး မလေးရှားသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများကြောင့် မလေးရှားနိုင်ငံကို လုံခြုံသော ခိုလှုံရာအဖြစ် မျှော်လင့်ခဲ့ကြသော်လည်း Fortify Rights ၏ အစီရင်ခံစာအရ ရိုဟင်ဂျာများစွာသည် အလုပ်ခွင်အတွင်း အလွဲအသုံးချမှု၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရခြင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ မသေချာမှုများ ကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

အချိန်မကန့်သတ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှု

Fortify Rights ၏ အဆိုအရ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် နှစ်ရှည်လများ ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး အများစုမှာ တရားရုံး စစ်ဆေးခွင့် မရှိဘဲ ဆိုးရွားသော အခြေအနေများတွင် နေထိုင်နေရသည်။

Fortify Rights ၏ အကြီးတန်း လူ့အခွင့်အရေး အထူးကျွမ်းကျင်သူ ယက် လေးရှန်း (Yap Lay Sheng) က “မလေးရှား၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစနစ်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အလွန် အလွဲအသုံးချမှုများ ဖြစ်ပွားနေသော စနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ် မရှိခြင်း

မလေးရှားနိုင်ငံသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း1951 Refugee Convention) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသဖြင့် ဒုက္ခသည်များကို ဥပဒေရေးရာ အရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပါ။

သို့သော် ဒုက္ခသည်အများစုကို ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး (United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) က မှတ်ပုံတင်ပေးထားသော်လည်း အာဏာပိုင်များက ၎င်းတို့၏ ဒုက္ခသည် အဆင့်အတန်းကို ဥပဒေအရ အသိအမှတ်မပြုကြပါ။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များအဆိုအရ ယင်းကဲ့သို့သော ဥပဒေရေးရာ ကာကွယ်မှု မရှိခြင်းသည် ဒုက္ခသည်များကို “တရားမဝင် ဝင်ရောက်သူ” ဟု သတ်မှတ်ကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းနိုင်စေပြီး အလွဲအသုံးချမှုများနှင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

နိုင်ငံတကာ တာဝန်ယူမှု လိုအပ်

Fortify Rights က မလေးရှားအစိုးရအား ဒုက္ခသည်များကို ချက်ချင်း လွှတ်ပေးရန်၊ အကာအကွယ်ရှာဖွေရန် ဝင်ရောက်လာသူများကို အပြစ်ပေးခြင်းကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

“မလေးရှားတွင် ဒုက္ခသည်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချိုးဖောက်နေခြင်းသည် အစိုးရက ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း (UN Refugee Convention) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး လိုက်နာရန် မဆန္ဒရှိခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်” ဟု ယက် လေးရှန်း (Yap Lay Sheng) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ရိုဟင်ဂျာများအတွက် အဆိုပါ အစီရင်ခံစာသည် အရေးကြီးသော သတိပေးချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အကြမ်းဖက်မှုမှ ထွက်ပြေးလာခြင်းသည် လုံခြုံမှုကို အာမခံမပေးနိုင်သေးဘဲ ဒေသတွင်းတွင် အကာအကွယ်ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ရိုဟင်ဂျာများသည် အသစ်သော အန္တရာယ်များနှင့် ထပ်မံ ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။