မလေးရှားနိုင်ငံ ပီနန်ပြည်နယ် ကွာလာ မူဒါ (Kuala Muda) ကျေးရွာတွင် ဒေသခံများက ရိုဟင်ဂျာများအား ကျေးရွာမှ ထွက်ခွာရန် တောင်းဆိုသည့် ဆိုင်းဘုတ်များ တပ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ၁၀၀ ကျော်သည် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်တွင် မိမိတို့နေထိုင်ရာ နေရာများမှ ထွက်ခွာခဲ့ရကြောင်း France 24 ကို ကိုးကားသည့် သတင်းအချက်အလက်များအရ သိရသည်။
မလေးရှားလူမှုကွန်ရက်များတွင် ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားနှင့် ရန်လိုသောအကြောင်းအရာများ ပျံ့နှံ့လာချိန်တွင် ဒုက္ခသည်ကလေးများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် လူထုအခြေပြုစာသင်ကျောင်း အနည်းဆုံး ကိုးကျောင်းသည်လည်း လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုကြောင့် ယာယီသင်ကြားမှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။
“ရိုဟင်ဂျာ မဝင်ရ” ဆိုင်းဘုတ်များ ပေါ်ပေါက်
ကွာလာ မူဒါ (Kuala Muda) ကျေးရွာတွင် ရိုဟင်ဂျာများကို လက်မခံကြောင်း ဖော်ပြထားသည့် ဆိုင်းဘုတ်များကို ဒေသခံများက တပ်ဆင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။
မလေးရှားသတင်းစာ ဆီနာ ဟာရီယန် (Sinar Harian) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ကျေးရွာအတွင်း ရိုဟင်ဂျာဦးရေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၁၀၈ ဦးခန့်ရှိရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ၄၀၀ ခန့်အထိ တိုးလာခဲ့သည်။
အခြေအနေတင်းမာလာပြီးနောက် ရိုဟင်ဂျာ ၁၀၀ ကျော် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
ကျေးရွာမှ ထွက်ခွာလာသည့် မိသားစုများကို ကွာလာလမ်ပူသို့ သွားမည့် ဘတ်စ်ကားများဆီ လိုက်ပါပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် UNHCR ထံ အကူအညီတောင်းခံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အချို့မိသားစုများသည် UNHCR ရုံးအနီးတွင် ယာယီတဲများထိုး၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ရဲတပ်ဖွဲ့က ၎င်းတို့၏ စာရွက်စာတမ်းနှင့် နေထိုင်မှုအခြေအနေကို စစ်ဆေးရန် တစ်ရက်ကြာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဒေသတွင်း NGO များ၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
သတင်းမှားများကြောင့် ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် မြင့်တက်
ကွာလာ မူဒါ (Kuala Muda) ဖြစ်ရပ်သည် မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်း ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး ပြောဆိုမှုများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနေသည့် နောက်ခံအခြေအနေတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လုံခြုံရေးအတွက် အမည်မဖော်ပြထားသည့် ပုဒ်မ ၁၉ (Article 19) ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက လက်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး လှိုင်းသည် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ကျယ်ပြန့်ကာ အချိန်ကြာမြင့်သည့် လှုပ်ရှားမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာကြောင်း ပြောသည်။
ယင်းမတိုင်မီ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များက မလေးရှားတွင် မြေယာနှင့် အထူးအခွင့်အရေးများ တောင်းဆိုနေသည်ဟူသော ပြောဆိုချက်များ ပါဝင်သည့် သတင်းမှားလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ် ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
မေလတွင် ရိုဟင်ဂျာများကို နိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်ရန် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်အား တောင်းဆိုသည့် အွန်လိုင်းအသနားခံစာတစ်စောင်လည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
UNHCR၊ မလေးရှား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဆူဟာကမ် (SUHAKAM) နှင့် ဒုက္ခသည်အရေး လုပ်ကိုင်သည့် NGO များကိုပါ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။
ရိုဟင်ဂျာကလေးများ ကျောင်းသွားရာတွင် နှောင့်ယှက်ခံရ
အမုန်းတရား မြင့်တက်လာမှုသည် ရိုဟင်ဂျာကလေးများ၏ ပညာရေးကိုပါ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။
ဒုက္ခသည်ပညာရေးအဖွဲ့တစ်ခု၏ တည်ထောင်သူက ကလေးများ ကျောင်းသွားလာစဉ် နှောင့်ယှက်ခြင်းနှင့် အနိုင်ကျင့်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောသည်။
ကွာလာလမ်ပူရှိ ရိုဟင်ဂျာဆရာနှင့် လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းသည် တစ်လခန့် ပိတ်ထားခဲ့ရပြီး အခြားတစ်ကျောင်းမှာ နှစ်ပတ်ခန့် သင်ကြားမှုရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။
စာသင်ခန်းများ ပြန်ဖွင့်ပြီးနောက် ကျောင်းသွားလာချိန်တွင် အာရုံစိုက်ခံရမှု မဖြစ်စေရန် ကျောင်းဝတ်စုံ မဝတ်ရန် ကျောင်းသားများအား အကြံပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
France 24 အရ လုံခြုံရေးအခြေအနေကြောင့် ဒုက္ခသည်ကလေးများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် လူထုအခြေပြုစာသင်ကျောင်း အနည်းဆုံး ကိုးကျောင်း ယာယီပိတ်ခဲ့ရသည်။
မလေးရှားတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ရိုဟင်ဂျာ ၁၂၆,၀၀၀ ရှိ
မလေးရှားသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြင်ပတွင် ရိုဟင်ဂျာအများအပြား ခိုလှုံနေသည့် နိုင်ငံများအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မူရင်းအချက်အလက်တွင် ကိုးကားထားသည့် UNHCR စာရင်းအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ မလေးရှားတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ရိုဟင်ဂျာ ၁၂၆,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး နိုင်ငံအတွင်း မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဒုက္ခသည်နှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူ စုစုပေါင်းမှာ ၂၁၅,၆၀၀ ခန့် ရှိသည်။
မလေးရှားနိုင်ငံသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂကွန်ဗင်းရှင်း တွင် ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံမဟုတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် UNHCR တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဒုက္ခသည်များပင် မလေးရှားပြည်တွင်းဥပဒေအောက်တွင် တရားဝင်ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်းနှင့် အပြည့်အဝ ဥပဒေအကာအကွယ် မရရှိကြပေ။
တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့် မရှိခြင်းကြောင့် ဒုက္ခသည်အများအပြားသည် အလွတ်သဘော အလုပ်အကိုင်များကို မှီခိုနေရပြီး အမြတ်ထုတ်ခံရနိုင်သည့် အန္တရာယ်လည်း မြင့်မားနေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ရေးအပေါ် မရေရာမှုများ
ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများအား ပြန်ပို့ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ မလေးရှားအစိုးရဘက်မှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ပြောဆိုချက်များကြောင့် မရေရာမှု ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၂၃ ရက်တွင် မလေးရှား ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများရှိ မြန်မာနိုင်ငံသား ၅,၀၀၀ ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့မည် ဟု လွှတ်တော်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၃၀ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဘရာဟင် (Anwar Ibrahim) ကလည်း မလေးရှားရှိ ရိုဟင်ဂျာ ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူ ၅,၀၀၀ ကို လက်ခံရန် မြန်မာဘက်က သဘောတူထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု မူရင်းအချက်အလက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖာမီ ဖာဇီးလ် (Fahmi Fadzil ) က ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခံရနိုင်သည့် ဒုက္ခသည်များကို အစိုးရက ပြန်လည်နှင်ထုတ်မည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုပြောဆိုချက်များကြောင့် မည်သူများကို ပြန်ပို့မည်၊ မည်သည့်အကာအကွယ်စနစ်များ အသုံးပြုမည်နှင့် ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခံရနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို မည်သို့ဆုံးဖြတ်မည်ဆိုသည့် မေးခွန်းများ ကျန်ရှိနေသည်။
မူလနေရပ်မှ ဝေးရာတွင်လည်း ရိုဟင်ဂျာများ မလုံခြုံမှု ရင်ဆိုင်နေရ
ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖိနှိပ်မှုနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာမှု ကြုံတွေ့လာခဲ့ရသည့် ရိုဟင်ဂျာများအတွက် မလေးရှားတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အမုန်းတရားသည် နောက်ထပ်မလုံခြုံမှုတစ်ခု ဖြစ်လာနေသည်။
ရိုဟင်ဂျာအများအပြားသည် ဘေးကင်းရာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအခွင့်အလမ်း ရှာဖွေရန် အန္တရာယ်များသော ကုန်းလမ်းနှင့် ပင်လယ်ခရီးများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး မလေးရှားသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။
သို့သော် မလေးရှားဥပဒေအောက်တွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု၊ အမြတ်ထုတ်ခံရမှုနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒ အပြောင်းအလဲများ၏ သက်ရောက်မှုကို ခံရနိုင်ဆဲဖြစ်သည်။
ကွာလာ မူဒါ (Kuala Muda) ဖြစ်ရပ်က အွန်လိုင်းသတင်းမှားနှင့် အမုန်းစကားများသည် လက်တွေ့ဘဝတွင် မိသားစုများ နေအိမ်မှ ထွက်ခွာရခြင်းမှ ကလေးများ ကျောင်းမတက်နိုင်ခြင်းအထိ မည်မျှလျင်မြန်စွာ သက်ရောက်နိုင်သည်ကို ထင်ရှားစေသည်။
ရိုဟင်ဂျာအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများအတွက် အခြေအနေ ထပ်မံဆိုးရွားမလာစေရန် သတင်းမှားနှင့် အမုန်းစကားများကို တုံ့ပြန်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုမှ ဒုက္ခသည်များနှင့် ဒေသခံများကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ရိုဟင်ဂျာနှင့် အခြားခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအပေါ် အစိုးရမူဝါဒကို ရှင်းလင်းစွာ ထုတ်ပြန်ခြင်းတို့ လိုအပ်နေသည်။
