ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များသည် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်သော ရိုဟင်ဂျာကလေးများသည် ပညာရေးထောက်ပံ့မှုကို ဆက်လက်ရရှိနေမည်ဟု အာမခံချက်အသစ်များ ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း တိုးပွားလာသော လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဖိအားများ၊ အကူအညီအပေါ် မှီခိုမှု၊ နိုင်ငံရေးအရ ထိခိုက်လွယ်မှုများနှင့် NGO များနှင့် နိုင်ငံတကာအေဂျင်စီများအကြား တင်းမာမှုများသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဒုက္ခသည်စခန်းအတွင်း သင်ယူမှု၏ အနာဂတ်နှင့်ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သောမေးခွန်းများကို ပေါ်ပေါက်စေပါသည်။
ယူခီးယား (Ukhiya) ရှိ ရိုဟင်ဂျာသင်ယူရေးစင်တာများသို့ မကြာသေးမီက သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် မူလတန်းနှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပညာရေးဝန်ကြီး ဘော်ဘီ ဟာဂျာဂျ် (Bobby Hajjaj) က အစိုးရသည် ရိုဟင်ဂျာကလေးများအတွက် “ဘေးကင်းလုံခြုံသော၊ လူသားဆန်သော၊ ပညာရေးနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ပတ်ဝန်းကျင်” ကို သေချာစေရန် ကတိကဝတ်ပြုထားဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ အကူအညီပေးရေးလုပ်သားများ၊ စခန်းနေထိုင်သူများနှင့် မူဝါဒစောင့်ကြည့်သူများနှင့် အင်တာဗျူးများအရ စခန်းများအတွင်းရှိ ပညာရေးစနစ်သည် ရန်ပုံငွေမရေရာမှု၊ ဗျူရိုကရေစီကန့်သတ်ချက်များ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံကန့်သတ်ချက်များနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရ၊ ဒေသခံ NGO များနှင့် နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအေဂျင်စီများအကြား ရှုပ်ထွေးသောဆက်ဆံရေးတို့ကြောင့် ပိုမိုတင်းမာလာနေကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုစနစ် ဖိအားပေးခံနေရ
၂၀၁၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံမှ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ပြီးနောက် ကိုးနှစ်နီးပါးအကြာတွင် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် တစ်သန်းကျော်သည် ပညာရေးသည် နိုင်ငံရေးအရ အထိခိုက်မခံဆုံး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာသည့် ကော့စ်ဘဇားရှိ စခန်းများတွင် ပိတ်မိနေဆဲဖြစ်သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ရိုဟင်ဂျာကလေးများသည် အခြေခံသင်ယူရေးစင်တာများထက်ကျော်လွန်၍ တရားဝင်ပညာရေးကို အများစု ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များသည် ရေရှည်ပေါင်းစည်းမှုသည် အနာဂတ်ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးကြိုးပမ်းမှုများကို ရှုပ်ထွေးစေနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများကြောင့် စနစ်တကျပညာရေးကို ကနဦးတွင် ကန့်သတ်ခဲ့သည်။
ရွေးချယ်ထားသော သင်ယူရေးစင်တာများတွင် ၁၂ တန်းအထိ သင်ကြားပေးသည့် မြန်မာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို နောက်ဆုံးတွင် မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်းကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအဖွဲ့အစည်းများက တိုးတက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အကောင်အထည်ဖော်မှုသည် မညီမျှပြီး ပျက်စီးလွယ်နေဆဲဖြစ်သည်။
စခန်းအခြေစိုက် ဆရာ၊ ဆရာမများသည် စာသင်ခန်းများ ပြည့်ကျပ်နေခြင်း၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော ပညာရေးပညာရှင်များ ရှားပါးခြင်း၊ သင်ကြားရေးပစ္စည်းများ မညီညွတ်ခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အကန့်အသတ်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် သင်ယူမှုအခြေအနေများကို ဆက်လက်ထိခိုက်စေကြောင်း KPN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့တွင် အိပ်မက်ရှိသော ကျောင်းသားများရှိသော်လည်း စနစ်သည် ယာယီသာဖြစ်သည်” ဟု အမည်မဖော်လိုသော ရိုဟင်ဂျာဆရာတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (INGO) များနှင့် အာဏာပိုင်များအကြား တိုးပွားလာသော ပွတ်တိုက်မှုများ
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ သတင်းစကား၏နောက်ကွယ်တွင် ပညာရေးအစီအစဉ်များ မည်သို့လည်ပတ်သင့်သည်နှင့်ပတ်သက်၍ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရအာဏာပိုင်များအကြား တင်းမာမှုများ ပိုမိုပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ (INGO) အများအပြားသည် စခန်းများအတွင်း ပိုမိုခိုင်မာသော အောက်ခြေဆက်သွယ်မှုများရှိသော်လည်း လက်အောက်ခံအကောင်အထည်ဖော်မှုအခန်းကဏ္ဍများတွင်သာ အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ (NGO) အများအပြားက ပုဂ္ဂလိကအနေဖြင့် ညည်းညူကြသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အစိုးရအရာရှိအချို့က လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံခြားအလှူရှင်များ၏ ဦးစားပေးများအပေါ် အလွန်အမင်းမှီခိုလာကြောင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များသည် အထူးသဖြင့် ပညာရေး၊ ကာကွယ်ရေးအစီအစဉ်နှင့် လူငယ်ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ (NGO) လုပ်ဆောင်ချက်များကို အခါအားလျော်စွာ ကြီးကြပ်မှုများ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည်များ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့ “တရားဝင်မဟုတ်သော ပေါင်းစည်းမှု” ကို စိုးရိမ်မှုများကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။
ပညာရေးပစ္စည်းများအတွက် အတည်ပြုချက်လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ ဆရာ၊ ဆရာမများခန့်အပ်ခြင်းနှင့် အစီအစဉ်တိုးချဲ့ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာကြောင်း အကူအညီပေးရေးလုပ်သားများက ပြောကြားခဲ့သည်။
“လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုလိုအပ်ချက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ထိခိုက်လွယ်မှုများအကြား အမြဲတမ်းဟန်ချက်ညီမှုတစ်ခုရှိသည်” ဟု စခန်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရင်းနှီးသော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရာရှိတစ်ဦးက KPN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ရန်ပုံငွေအကျပ်အတည်းက ပညာရေးအစီအစဉ်များကို ခြိမ်းခြောက်
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေပြတ်လပ်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်းသည် ရိုဟင်ဂျာကလေးများအတွက် ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အေဂျင်စီများက သတိပေးထားသည်။
ကော့စ်ဘဇားတွင် လည်ပတ်နေသော အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစည်းအများအပြားသည် အလှူရှင်များ၏ အလှူငွေများ ကျဆင်းလာခြင်းကြောင့် ဝန်ထမ်းများကို လျှော့ချခြင်း၊ အစီအစဉ်များကို ပေါင်းစည်းခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို လျှော့ချခြင်းများ ပြုလုပ်ပြီးဖြစ်သည်။
ပညာရေးပညာရှင်များက ရန်ပုံငွေဖြတ်တောက်မှုများသည် ဆယ်ကျော်သက်များနှင့် အလယ်တန်းအဆင့် သင်ယူသူများကို မမျှတစွာ ထိခိုက်စေပြီး ၎င်းတို့အများစုမှာ စခန်းအခြေပြု သင်ယူရေးစင်တာများထက် အခွင့်အလမ်းများ အကန့်အသတ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ကလေးများ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ (BRAC) မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံသင်ရိုးညွှန်းတမ်းအောက်တွင် သင်ယူရေးစင်တာများကို ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးနေသော်လည်း နိုင်ငံတကာကတိကဝတ်များ ပြန်လည်သက်တမ်းတိုးခြင်းမရှိဘဲ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုသည် မသေချာမရေရာဖြစ်နေသေးကြောင်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အရာရှိများက သတိပေးသည်။
“အန္တရာယ်က စာသင်ခန်းတွေ ဆုံးရှုံးရုံတင်မကဘူး” ဟု ပညာရေးကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက ရှင်းပြသည်။ “ပိုကြီးတဲ့အန္တရာယ်က ရွှေ့ပြောင်းခံရမှု၊ နိုင်ငံမဲ့ဖြစ်မှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်မဲ့မှုကြားတွင် ပိတ်မိနေသော မျိုးဆက်တစ်ခုကို ဖန်တီးခြင်းပါပဲ။”
လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများက အစိုးရမူဝါဒကို ပုံဖော်ပေးသည်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ရိုဟင်ဂျာပညာရေးအပေါ် ချဉ်းကပ်မှုကို စခန်းများအတွင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများနှင့် ခွဲခြား၍မရပါ။
အာဏာပိုင်များသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ရန် အကြောင်းရင်းများအဖြစ် တိုးပွားလာသော ရာဇ၀တ်မှုလှုပ်ရှားမှု၊ လူကုန်ကူးမှုကွန်ရက်များ၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် စခန်းအကြမ်းဖက်မှုများကို အကြိမ်ကြိမ် ကိုးကားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ပညာရေးအခွင့်အလမ်းများ ဆက်လက်ကျဆင်းလာပါက အလုပ်လက်မဲ့များနှင့် စိတ်ပျက်နေသော လူငယ်များသည် ရာဇ၀တ်မှုဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှု၊ အစွန်းရောက်ဇာတ်လမ်းများ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုလမ်းကြောင်းများကြောင့် ပိုမိုထိခိုက်လွယ်လာနိုင်ကြောင်း လုံခြုံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက အရာရှိများက စိုးရိမ်ကြသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ရိုဟင်ဂျာအသိုင်းအဝိုင်းခေါင်းဆောင်များက ပညာရေးကို ကန့်သတ်ခြင်းသည် မတည်ငြိမ်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်ဟု ငြင်းခုံကြသည်။
“ပညာရေးမရှိရင် လူငယ်တွေဟာ ပိုပြီး စိတ်ဓာတ်ကျလာကြပါတယ်” ဟု အသိုင်းအဝိုင်းကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက KPN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ဒေသခံ NGO များက ၎င်းတို့ကို လျစ်လျူရှုထားသည်ဟု ပြောကြား
ကော့စ်ဘဇားတွင် လုပ်ကိုင်နေသော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အခြေစိုက် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖွဲ့များစွာက KPN သို့ ပြောကြားရာတွင် ၎င်းတို့သည် အလှူရှင်များ၏ ပံ့ပိုးမှုနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ မြင်သာမှုအတွက် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန် မကြာခဏ ရုန်းကန်နေရလေ့ရှိသည်။
ဒေသခံ NGO ကိုယ်စားလှယ်များက ၎င်းတို့တွင် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုနှင့် ပိုမိုခိုင်မာသော အသိုင်းအဝိုင်းယုံကြည်မှု ရှိသော်လည်း အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှု သိသိသာသာ နည်းပါးသည်ဟု ငြင်းခုံကြသည်။
အချို့ကလည်း ၎င်းတို့ဖော်ပြခဲ့သည့် “အထက်မှအောက်သို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာဖွဲ့စည်းပုံ” ဟု ဝေဖန်ခဲ့ကြပြီး အဓိကမူဝါဒဆုံးဖြတ်ချက်များကို ဒေသခံသရုပ်ဆောင်များ သို့မဟုတ် ဒုက္ခသည်အသိုင်းအဝိုင်းများကိုယ်တိုင်ထက် နိုင်ငံတကာအေဂျင်စီများနှင့် အလှူရှင်အစိုးရများက မကြာခဏပုံဖော်လေ့ရှိသည်။
သို့သော် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရနှင့် ဒေသခံမိတ်ဖက်များနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုစံနှုန်းများနှင့် တာဝန်ခံမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်ပြောဆိုကြသည်။
“ယာယီပညာရေး” ၏ နိုင်ငံရေး
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရသည် စခန်းများအတွင်းရှိ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အစီအမံများဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်းအခြေချနေထိုင်ရန် ခြေလှမ်းများမဟုတ်ကြောင်း ဆက်လက်အခိုင်အမာပြောဆိုနေသည်။
ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းဖြင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်းသည်သာ အကောင်းဆုံးဖြေရှင်းချက်ဖြစ်ကြောင်း အရာရှိများက အကြိမ်ကြိမ်အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အခြေအနေများ မတည်ငြိမ်သေးဘဲ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝှမ်းတွင် ပဋိပက္ခများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသောကြောင့် ကြီးမားသော ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးအလားအလာများသည် အလှမ်းဝေးနေဆဲဖြစ်သည်။
၎င်းသည် စခန်းများအတွင်း တိုးပွားလာသော ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုကို ဖန်တီးခဲ့သည်- လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအေဂျင်စီများသည် ရေရှည်ပညာရေးဆက်လက်တည်တံ့မှုကို မြှင့်တင်ပေးနေသော်လည်း ရိုဟင်ဂျာများရှိနေခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် နိုင်ငံရေးမူဘောင်သည် တရားဝင်ယာယီသာဖြစ်သည်။
ရိုဟင်ဂျာမိသားစုများစွာအတွက် ထိုမရေရာမှုသည် ၎င်းတို့၏ကလေးများ၏အနာဂတ်၏ ရှုထောင့်တိုင်းကို ပုံဖော်သည်။
မျိုးဆက်တစ်ခုစောင့်ဆိုင်းနေ
ဝန်ကြီးများ၊ အကူအညီပေးရေးအေဂျင်စီများနှင့် နိုင်ငံတကာအလှူရှင်များသည် မူဝါဒမူဘောင်များကို ဆွေးနွေးနေချိန်တွင် ကော့စ်ဘဇားရှိ ရိုဟင်ဂျာလူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည် အသက် ၁၈ နှစ်အောက်သာ ရှိသေးသည်။
ကလေးအများအပြားသည် ယခုအခါ ၎င်းတို့၏ဘဝတစ်လျှောက်လုံးနီးပါးကို ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ကြသည်။
တည်ငြိမ်သောရန်ပုံငွေ၊ ပိုမိုခိုင်မာသောညှိနှိုင်းမှုနှင့် ပိုမိုရှင်းလင်းသော ရေရှည်မူဝါဒများ မပေါ်ပေါက်ပါက ရိုဟင်ဂျာအကျပ်အတည်းသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေမှ မျိုးဆက်တစ်ခု၏ အခွင့်အလမ်းပြိုလဲမှုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်ဟု ပညာရေးဝန်ထမ်းများက သတိပေးသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အတွက် စိန်ခေါ်မှုသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာသည်- လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားများ၊ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖိအားများ၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ၊ အလှူရှင်မျှော်လင့်ချက်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မရေမရာသောအနာဂတ်ကို ဟန်ချက်ညီအောင်ထိန်းညှိခြင်း။
သို့သော် စခန်းများအတွင်းရှိ ရိုဟင်ဂျာကလေးများအတွက် ပြဿနာမှာ ပိုမိုရိုးရှင်းနေဆဲဖြစ်သည် – ၎င်းတို့အား ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုထက်ကျော်လွန်သော အနာဂတ်ကို ခွင့်ပြုမည်လားဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။
