ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာ မိန်းကလေးများ ဖမ်းဆီးခံရမှုသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေချိုးဖောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း စိုးရိမ်မှုများ တိုးမြင့်

ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၌ အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရိုဟင်ဂျာ မိန်းကလေး ၁၀ ဦးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာမှုကြောင့် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး လေ့လာသူများအကြား စိုးရိမ်မှုများ တိုးမြင့်လာနေပြီး ယင်းဖြစ်ရပ်သည် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု ဥပဒေနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေများ ချိုးဖောက်မှု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထောက်ပြနေကြသည်။

ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်များအရ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ခင်တောင်ကျေးရွာမှ မိန်းကလေးများကို AA လက်နက်ကိုင်များက ဖမ်းဆီးကာ တပ်စခန်းတစ်ခုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မိသားစုများအနေဖြင့် ယနေ့အထိ တရားဝင် စွဲချက်တင်ခြင်း၊ ဥပဒေ အခြေခံရှင်းလင်းချက်များ မရရှိသေးသည့်အပြင် ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် အခြေအနေကိုလည်း မသိရှိရသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားမဝင် ဖမ်းဆီးခြင်း၊ တည်နေရာဖုံးကွယ်ခြင်းနှင့် အရပ်သားများကို ဦးတည်ခြင်းတို့သည် ဂျနီဗာ ကွန်ဗင်းရှင်းများ (Geneva Conventions) အရ တားမြစ်ထားသည့် လုပ်ရပ်များဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော ဒေသများတွင် အရေးကြီးသော ဥပဒေဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

အတင်းအဓမ္မ ငွေတောင်းခံမှု ဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များ

ဒေသခံများ၏ ထုတ်ဖော်ချက်များအရ ရိုဟင်ဂျာ မိသားစုအချို့ကို မိန်းကလေးများ ဖမ်းဆီးခံရမှုမှ ရှောင်ရှားရန် ငွေကြေးပေးဆောင်ရန် ဖိအားပေးခံနေရကြောင်း မတည်ပြုနိုင်သေးသည့် သတင်းများလည်း ရှိနေသည်။ ယင်းကဲ့သို့ လုပ်ရပ်များသည် အတည်ပြုနိုင်ပါက extortion (ငွေညှင်းယူခြင်း) နှင့် collective punishment (စုစုပေါင်း ဒဏ်ခတ်ခြင်း) အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တားမြစ်ထားသည်။

နောက်ခံအခြေအနေ — ရိုဟင်ဂျာများ၏ အန္တရာယ်မြင့်မားသော အနေအထား

ယခုဖြစ်ရပ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် AA ကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာနေသည့် နောက်ခံအခြေအနေအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအခြေအနေကြောင့် ကျန်ရှိနေသည့် ရိုဟင်ဂျာများသည် ပိုမိုအန္တရာယ်များသော အခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ရိုဟင်ဂျာများသည် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး ကန့်သတ်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားသွားလာခွင့် တားမြစ်ခြင်းနှင့် တရားမျှတမှုရယူခွင့် ကန့်သတ်ခြင်းတို့ကြောင့် အားနည်းသော အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခုကဲ့သို့ အခြေအနေများတွင် တရားမဝင် ဖမ်းဆီးခြင်း၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် လိင်အခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုများကို ပိုမို ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

ဥပဒေဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ

ဥပဒေပညာရှင်များက ယခုဖြစ်ရပ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားသည်—

• • • • နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားသည့် arbitrary detention (တရားမဝင် ဖမ်းဆီးခြင်း)
      • တည်နေရာ ဖုံးကွယ်ထားပါက enforced disappearance (အတင်းအဓမ္မ ပျောက်ဆုံးစေခြင်း)
      • ကလေးသူငယ်များအပေါ် ကာကွယ်ရေး စံနှုန်းများ ချိုးဖောက်မှု
      • အရပ်သားများအပေါ် စနစ်တကျ ချိုးဖောက်မှုများ ဖြစ်ပါက စစ်ရာဇဝတ်မှုများ (war crimes) ဖြစ်နိုင်ခြင်း

နိုင်ငံတကာ အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုချက်များ

KPN သုံးသပ်ချက်အရ အောက်ပါအချက်များ အရေးတကြီး လိုအပ်နေသည်—

• • • • ဖမ်းဆီးခံရသူ မိန်းကလေးများ၏ တည်နေရာနှင့် အခြေအနေကို ချက်ချင်း ထုတ်ပြန်ရန်
      • ဥပဒေအခြေခံမရှိဘဲ ဖမ်းဆီးထားသူများကို ချက်ချင်း လွှတ်ပေးရန်
      • လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန်
      • ကုလသမဂ္ဂ (United Nations) နှင့် သက်ဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဝင်ရောက်ကူညီမှု တိုးမြှင့်ရန်
      • ရခိုင်ဒေသတွင် ကျန်ရှိနေသည့် ရိုဟင်ဂျာများအတွက် ကာကွယ်ရေးအစီအမံများ ခိုင်မာစေရန်

လေ့လာသူများက ယခုကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များအပေါ် အချိန်မီ အရေးယူခြင်း မရှိပါက အပြစ်ကင်းလွတ်ခွင့် (impunity) ပိုမိုပြန့်နှံ့လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

ဒေသခံများအကြား စိုးရိမ်မှု မြင့်တက်

ဘူးသီးတောင်ဒေသအတွင်း မိသားစုများသည် ၎င်းတို့၏ မိန်းကလေးများကို အပြင်ထွက်ခွင့် ကန့်သတ်ပြီး အိမ်တွင်းတွင်သာ ထားရှိနေကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိသားစုများသည် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း စိုးရိမ်နေကြသည်။

ဒေသခံများအတွက် ယခုဖြစ်ရပ်သည် တစ်ကြိမ်တည်း ဖြစ်ရပ်မဟုတ်ဘဲ အရပ်သားများ—အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးများ—ကို ပစ်မှတ်ထားနိုင်သော လုံခြုံရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားလာမှု၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း မြင်တွေ့နေရသည်။